Denominacja z 1995 roku w skrócie
Denominacja weszła w życie 1 stycznia 1995 roku na podstawie ustawy z 7 lipca 1994 roku. Przelicznik wynosił 10 000 starych złotych za 1 nowy złoty, więc dawne 100 000 zł to dzisiejsze 10 zł.
Przez dwa lata, do końca 1996 roku, stare i nowe znaki krążyły równolegle i obu można było używać w sklepie. Potem stare złote przestały być prawnym środkiem płatniczym, a została już tylko możliwość ich wymiany.
Ta możliwość też się skończyła. Ustawa wyznaczyła termin wymiany do 31 grudnia 2010 roku i po tej dacie znaki sprzed denominacji nie podlegają wymianie ani w NBP, ani w bankach komercyjnych.
Które polskie banknoty i monety są dziś ważne
Prawnym środkiem płatniczym są banknoty 10, 20, 50, 100, 200 i 500 zł oraz monety od 1 grosza do 5 zł. Żaden nominał wprowadzony po denominacji nie został wycofany.
| Znak pieniężny | Status |
|---|---|
| Banknoty pierwszej serii po denominacji, z datą emisji 1994 | ważne |
| Banknoty 200 zł starszego wzoru, sprzed modernizacji z 2016 roku | ważne |
| Banknot 500 zł, w obiegu od 10 lutego 2017 roku | ważny |
| Monety 1, 2 i 5 groszy ze starszego stopu | ważne |
| Znaki sprzed denominacji, sprzed 1995 roku | nieważne, bez wymiany od 2011 roku |
Starsze wzory różnią się zabezpieczeniami, a nie wartością. Wycofać nominał z obiegu może tylko zarządzenie prezesa NBP, które wyznacza termin utraty ważności i zasady wymiany. Dla obecnej serii takiego zarządzenia nie wydano.
Zniszczony banknot: gdzie go wymienić
Zużyte i uszkodzone polskie znaki pieniężne wymieniają bezpłatnie kasy wszystkich banków w Polsce oraz oddziały okręgowe NBP. Nie musisz mieć konta w danym banku, a warunkiem jest to, żeby banknot nie budził wątpliwości co do autentyczności i dało się rozpoznać jego nominał.
- Zachowane ponad 75% powierzchni w jednym kawałku: dostajesz pełną wartość
- Zachowane od 45% do 75% powierzchni: dostajesz połowę wartości
- Zachowane mniej niż 45%: banknot nie podlega wymianie
- Moneta dwuelementowa: pełna wartość przy obu częściach, połowa przy jednej
Mocno zniszczone znaki, na przykład spalone albo sklejone, bank przyjmuje na wniosek i wysyła do ekspertyzy w NBP. Kwoty do 2000 zł osoba prywatna może wysłać do centrali NBP sama, pocztą, z wnioskiem i numerem konta. Waluty obce działają inaczej, co opisujemy w poradniku o wymianie zniszczonych i starych banknotów.
Stare złote a wartość kolekcjonerska
Banknot sprzed denominacji nie ma już wartości pieniężnej, ale może mieć wartość na rynku kolekcjonerskim. Decyduje o niej stan zachowania, rzadkość serii i numer, a nie dawny nominał. Zwykły, obiegowy egzemplarz z lat 90. jest zwykle wart niewiele.
Wycenę robi rynek numizmatyczny: domy aukcyjne, sklepy numizmatyczne i katalogi. NBP nie prowadzi skupu ani wyceny kolekcjonerskiej, a kantor nie kupi starych złotych jako waluty.
Osobna sprawa to monety i banknoty kolekcjonerskie emitowane przez NBP. Są prawnym środkiem płatniczym, ale w kasie NBP wymienisz je tylko po nominale, więc srebrna moneta oddana w kasie oznacza stratę wobec jej wartości rynkowej.