Ile gotówką może zapłacić firma
Prawo przedsiębiorców wymaga rozliczenia przez rachunek płatniczy, gdy stroną transakcji jest inny przedsiębiorca, a jednorazowa wartość transakcji przekracza 15 000 zł. Liczy się wartość całej transakcji, a nie pojedynczej wpłaty, więc podzielenie zapłaty na kilka rat niczego nie zmienia.
Sankcja jest podatkowa. Zapłata gotówką ponad limit oznacza, że tej części wydatku nie zaliczysz do kosztów uzyskania przychodu, a jeśli już to zrobiłeś, musisz koszty skorygować. Przy transakcji w walucie obcej limit przelicza się po kursie średnim NBP z ostatniego dnia roboczego przed transakcją.
Limit 8000 zł, o którym było głośno przy Polskim Ładzie, nigdy nie wszedł w życie. Przepis uchylono w 2023 roku, zanim zaczął obowiązywać.
Konsument nie ma limitu
Osoba prywatna płacąca firmie nie jest ograniczona kwotowo. Planowany zakaz płacenia gotówką powyżej 20 000 zł miał wejść do ustawy o prawach konsumenta, ale został uchylony razem z limitem 8000 zł i nigdy nie zaczął obowiązywać.
Osobną sprawą są przepisy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy. Przy wymianie walut o równowartości od 15 000 euro kantor musi spisać twoje dane, co opisujemy w poradniku o dowodzie i limicie 15 000 euro. Przy przewozie gotówki przez granicę Unii obowiązuje próg 10 000 euro, o czym piszemy w tekście o limicie gotówki przez granicę.
Czy sklep może odmówić przyjęcia gotówki
Co do zasady nie. Ustawa o usługach płatniczych zakazuje odmowy przyjęcia zapłaty gotówką od konsumenta i uzależniania sprzedaży od płatności bezgotówkowej. Sprzedawca nie może też brać dopłaty za płacenie gotówką ani różnicować ceny zależnie od formy zapłaty.
Prawo wymienia jednak wyjątki, w których gotówki można nie przyjmować:
- sprzedaż przez internet
- punkt bez obsługi, na przykład automat albo bezobsługowa myjnia
- impreza masowa, jeśli zapisano to w jej regulaminie
- transakcja o wartości równej przeciętnemu wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw z trzeciego kwartału poprzedniego roku lub wyższej
Ostatni wyjątek oznacza, że przy drogim zakupie sklep może wymagać przelewu albo karty, bo próg zmienia się co roku razem z ogłaszanym przez GUS wynagrodzeniem.
Banknot 500 zł i garść monet
Wszystkie banknoty i monety emitowane przez NBP są prawnym środkiem płatniczym, więc kartka „nie przyjmujemy 500 zł” nie ma podstawy prawnej. W praktyce sprzedawca może jednak odmówić sprzedaży, jeśli naprawdę nie ma jak wydać reszty, bo to uzasadniona przyczyna odmowy.
Przy monetach polskie prawo nie ustala limitu ich liczby w jednej płatności. Zasada 50 monet, która czasem pojawia się w dyskusjach, dotyczy euro w strefie euro, a nie złotego. Zapłata workiem bilonu, która blokuje kasę na długo, bywa jednak uznawana za nadużycie prawa i wtedy odmowa może być zasadna.
Jeśli masz do wydania duży banknot przed wyjazdem, prościej rozmienić go wcześniej. Jak to zrobić przy walutach obcych, opisujemy w poradniku o rozmienianiu 500 euro i 100 dolarów.